Onder de GDP-richtlijnen zijn farmaceutische bedrijven en groothandelaren verplicht te beschikken over een gedocumenteerde recallprocedure waarmee zij geneesmiddelen snel, traceerbaar en volledig uit de distributieketen kunnen terugtrekken. Deze verplichtingen gelden voor elke partij in de keten die houder is van een groothandelsvergunning, inclusief fulfilmentpartners met een Farmatec-vergunning. De volgende secties werken de meest gestelde vragen over recallprocedures en GDP-richtlijnen stap voor stap uit.

Heeft u vragen over uw farma-logistiek of marketing? Onze experts denken graag met u mee.

Neem contact op

Welke stappen moeten worden doorlopen bij een farmaceutische recall?

Een farmaceutische recall onder de GDP-richtlijnen verloopt via een vaste reeks stappen: signalering van het kwaliteits- of veiligheidsprobleem, risicobeoordeling, activering van het recallteam, blokkering en identificatie van de betrokken batches, notificatie van afnemers, fysiek terugtrekken van de producten en ten slotte verificatie en afsluiting met een eindrapportage. Elke stap moet gedocumenteerd worden zodat een volledige audittrail beschikbaar is.

De procedure begint zodra een signaal binnenkomt, bijvoorbeeld via een klacht, een melding van de fabrikant of een waarschuwing van een bevoegde autoriteit. Het recallteam beoordeelt direct de ernst en reikwijdte van het probleem. Op basis van die beoordeling wordt bepaald welke batches betrokken zijn en welke distributieniveaus bereikt zijn.

Vervolgens worden alle directe afnemers schriftelijk geïnformeerd. De communicatie moet duidelijk aangeven welk product het betreft, welk lotnummer, wat de reden is en welke actie van de afnemer wordt verwacht. Producten worden geblokkeerd voor verdere distributie en fysiek gescheiden opgeslagen in een quarantainezone.

Na de terugroepactie vindt een reconciliatie plaats: hoeveel eenheden zijn uitgeleverd, hoeveel zijn terugontvangen en zijn er nog producten niet verantwoord? Dit overzicht vormt de basis voor de eindrapportage aan de bevoegde autoriteiten. Een GDP-gecertificeerde fulfilmentpartner beschikt over de systemen en processen om batch- en lotnummers per order te registreren, wat dit reconciliatieproces aanzienlijk vereenvoudigt.

Wie is verantwoordelijk voor het uitvoeren van een recall onder GDP?

Onder de GDP-richtlijnen is de vergunninghouder van de groothandelsvergunning primair verantwoordelijk voor het uitvoeren van een recall binnen zijn deel van de distributieketen. In de praktijk betekent dit dat zowel de handelsvergunninghouder (MAH) als elke groothandelaar die het product heeft gedistribueerd, een actieve rol heeft in het terugroepproces.

De handelsvergunninghouder initieert de recall en stelt de recallstrategie vast. Groothandelaren zijn verplicht om de instructies van de MAH op te volgen, hun eigen distributierecords te raadplegen en direct contact op te nemen met hun afnemers. Elke schakel in de keten draagt verantwoordelijkheid voor het gedeelte van de distributie dat onder zijn vergunning valt.

Binnen een organisatie moet een aangewezen persoon, de Qualified Person for Pharmacovigilance of een daartoe bevoegde functionaris, de coördinatie van de recall op zich nemen. Deze persoon is het aanspreekpunt voor de bevoegde autoriteiten en bewaakt de voortgang van het proces. GDP-richtlijnen vereisen dat deze verantwoordelijkheden vooraf zijn vastgelegd in de standaard operationele procedures (SOP’s) van de organisatie, zodat bij een daadwerkelijke recall geen tijd verloren gaat aan het bepalen van rollen.

Wat is het verschil tussen een klasse I, II en III recall?

Het verschil tussen een klasse I, II en III recall ligt in de ernst van het risico dat het betrokken product vormt voor de volksgezondheid. Klasse I betreft producten die een ernstig of levensbedreigend gevaar opleveren. Klasse II heeft betrekking op producten die een potentieel gevaar vormen maar waarbij ernstige gevolgen minder waarschijnlijk zijn. Klasse III omvat producten waarbij geen gezondheidsrisico wordt verwacht, maar die toch niet voldoen aan de geldende eisen.

Klasse I en II: verhoogde urgentie

Bij een klasse I recall is directe actie vereist. Denk aan producten met een verkeerde sterkte, een ernstige verontreiniging of een verwisseling van producten waardoor patiënten een verkeerd geneesmiddel zouden kunnen innemen. De tijdlijn voor notificatie en fysiek terugtrekken is bij klasse I het kortst, en de bevoegde autoriteiten verwachten snelle rapportage. Klasse II recalls vereisen eveneens snel handelen, maar de communicatielijn en tijdlijn kunnen iets ruimer zijn afhankelijk van de specifieke risicobeoordeling.

Klasse III: lagere urgentie, dezelfde documentatieplicht

Een klasse III recall wordt vaak geïnitieerd vanwege etiketteringsfouten, kleine afwijkingen in de verpakking of administratieve tekortkomingen die geen direct gezondheidsrisico vormen. Hoewel de urgentie lager is, gelden dezelfde documentatieverplichtingen als bij klasse I en II. De recallprocedure moet volledig worden doorlopen en afgesloten met een rapportage. Het classificatiesysteem helpt organisaties om middelen en prioriteiten gericht in te zetten, maar ontslaat hen niet van de verplichting om de procedure correct te voltooien.

Hoe moet de documentatie van een recall worden bijgehouden?

De documentatie van een farmaceutische recall moet volledig, chronologisch en traceerbaar zijn. GDP-richtlijnen vereisen dat alle stappen van het recallproces schriftelijk worden vastgelegd, inclusief de initiële beoordeling, de genomen beslissingen, de communicatie met afnemers en autoriteiten, de ontvangen retourzendingen en de uiteindelijke vernietiging of herverwerking van de teruggeroepen producten.

Minimaal moeten de volgende documenten worden bijgehouden: het recallrapport met tijdlijn en beslissingen, de distributielijst met alle afnemers die het betrokken lot hebben ontvangen, de schriftelijke notificaties aan afnemers inclusief ontvangstbevestigingen, de reconciliatieoverzichten per batch en de bewijsstukken van vernietiging of verwerking van teruggeroepen producten.

Traceerbaarheid is hierbij het sleutelwoord. Elk product moet herleidbaar zijn van de fabrikant tot de eindafnemer via een aaneengesloten audittrail. Dit stelt hoge eisen aan het orderverwerkingssysteem van de fulfilmentpartner. Medical fulfilment en logistiek waarbij batch- en lotnummers per order worden gescand en geregistreerd, vormt de technische basis voor een dergelijke audittrail. Documentatie moet minimaal vijf jaar worden bewaard, of langer indien de nationale wetgeving dit vereist.

Wanneer moet een recall worden gemeld aan de bevoegde autoriteiten?

Heeft u vragen over uw farma-logistiek of marketing? Onze experts denken graag met u mee.

Neem contact op

Een recall moet worden gemeld aan de bevoegde autoriteiten zodra het besluit tot terugroepen is genomen, en in elk geval voordat de feitelijke terugroepactie bij afnemers in gang wordt gezet. In Nederland is de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) de bevoegde autoriteit voor geneesmiddelendistributie. Bij recalls met een grensoverschrijdend karakter moeten ook de autoriteiten in de betrokken lidstaten worden geïnformeerd.

De melding moet minimaal de volgende informatie bevatten: de naam en het lotnummer van het product, de reden voor de recall, de classificatie (klasse I, II of III), de distributieomvang en de geplande acties. GDP-richtlijnen schrijven voor dat de autoriteiten proactief worden geïnformeerd en niet pas nadat de terugroepactie is afgerond.

Na de initiële melding volgen tussentijdse voortgangsrapportages en een eindrapportage zodra de recall is afgesloten. De eindrapportage bevat een reconciliatie van uitgeleverde en terugontvangen eenheden, een beschrijving van de genomen maatregelen en de bewijsstukken van vernietiging of herverwerking. Het is raadzaam om de communicatie met de autoriteiten te documenteren als onderdeel van het recalldossier.

Voor organisaties die werken met een externe fulfilmentpartner is het van belang om vooraf contractueel vast te leggen hoe recallmeldingen worden gecoördineerd en welke partij welke informatie aanlevert. Een partner met een geldige Farmatec-groothandelsvergunning en GDP-gecertificeerde processen beschikt over de benodigde registraties om snel en volledig aan de informatievraag van de autoriteiten te voldoen. Neem voor meer informatie over compliant farmaceutische distributie contact op met MSA BV.

Related Articles